Zanieczyszczenia z naukowego punktu widzenia

Zanieczyszczenia z naukowego punktu widzenia

Czy wiesz, że aż 33 spośród 50 najbardziej zanieczyszczonych miast w Europie znajduje się w Polsce? Zanieczyszczenia powietrza to obecne w naszym otoczeniu substancje, które wdychamy, m.in: pyły, ozon, tlenki azotu, tlenki siarki, benzo(a)piren.

Określenie „smog” powstało ze złożenia angielskich słów „smoke” – dym i „fog” – mgła. Faza ciekła (cząsteczki wody) stanowi rozpuszczalnik dla wielu substancji, np. dwutlenku siarki, a to z kolei powoduje znaczną szkodliwość powstałego aerozolu.

W Polsce smog występuje najczęściej w miejscowościach z gęstą zabudową oraz w górskich kotlinach, a sprzyja mu zjawisko wychłodzenia dolnych warstw atmosfery (zjawisko inwersji termicznej). Źródłem smogu są przede wszystkim piece na paliwo stałe (do ogrzewania pojedynczych budynków) i silniki spalinowe, głównie wysokoprężne bez filtrów cząstek stałych.

Zanieczyszczenia powietrza (w tym składniki smogu) są odpowiedzialne za wystąpienie w układzie oddechowym tzw. stresu oksydacyjnego i nitrozacyjnego, co z kolei wywołuje nieswoistą reakcję zapalną i zwiększa ryzyko infekcji i alergizacji, a także nasila już istniejącą reakcję alergiczną. Największe zagrożenie dla zdrowia ludzkiego powoduje pył zawieszony (PM), dwutlenek azotu (NO2) i ozon przypowierzchniowy (O3).

Najważniejsze zanieczyszczenia powietrza to:

Substancje gazowe:

  • lotne związki organiczne, zwłaszcza benzen (C6H6)
  • tlenki azotu (zwłaszcza NO i NO2)
  • tlenki siarki (zwłaszcza SO2)
  • tlenek węgla (CO)
  • ozon (O3)

Zanieczyszczenia pyłowe:

  • pył zawieszony PM10 (frakcja pyłu zawieszonego o średnicy aerodynamicznej zastępczej cząstek nieprzekraczającej 10 mikrometrów)
  • pył zawieszony PM2,5 (frakcja pyłu zawieszonego o średnicy aerodynamicznej zastępczej cząstek nieprzekraczającej 2,5 mikrometra)

Substancje oznaczane w pyle PM10:

  • benzo(a)piren (C20H11) – związek z grupy wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych (WWA)
  • metale ciężkie: arsen (As), kadm (Cd), nikiel (Ni) i ołów (Pb)

Artykuł opracowany we współpracy z Ekspertem Dr n. med. Piotrem Rapiejko.

SAPL.FEX.19.02.0270